خلاصه کردن متن و PDF با هوش مصنوعی

خلاصه کردن یکی از اولین کاراییه که همه با هوش مصنوعی امتحان می‌کنن، و یکی از اولین جاهاییه که ناامید می‌شن.

می‌ندازی توش، می‌گی خلاصه کن، و یه متن کلی تحویل می‌گیری که هیچ اطلاعات به درد بخوری نداره.

مشکل از مدل نیست. مشکل اینه که «خلاصه کن» به اندازه کافی نمی‌گه که تو دنبال چی می‌گردی.

خلاصه خوب یعنی چی؟

بستگی داره چرا داری خلاصه می‌کنی. سه تا حالت کاملاً متفاوت هست:

می‌خوای تصمیم بگیری کاملشو بخونی یا نه. اینجا یه خلاصه چند خطی کلی کافیه.

می‌خوای بدونی درباره یه موضوع خاص چی گفته. اینجا خلاصه کلی به دردت نمی‌خوره، باید بگی دنبال چی می‌گردی.

می‌خوای بعداً بهش رجوع کنی و کاملو نخونی. اینجا خلاصه باید ساختاردار و نسبتاً کامل باشه.

قبل از اینکه بفرستی، از خودت بپرس کدوم حالتی.

به جای «خلاصه کن» اینا رو بگو

بد: «این گزارشو خلاصه کن»

خوب:

• «فقط تعهدات مالی طرف دوم و تاریخاشو دربیار»
• «پنج تا نکته اصلی رو به صورت لیست بگو، هر کدوم حداکثر دو خط»
• «هر جا که عدد یا آماری هست رو با ذکر جایی که ازش اومده بیار»
• «چه چیزایی توی این متن هست که با فلان موضوع مرتبطه؟»
• «این متن چه ادعاهایی می‌کنه و برای هر کدوم چه دلیلی آورده؟»

اون آخری خیلی به کار میاد. مخصوصاً برای متن‌های تحلیلی.

برای PDF و فایل

چند تا نکته عملی:

PDF اسکن‌شده فرق داره. اگه PDF عکسِ صفحه‌هاست نه متن، مدل باید اول متنو از عکس دربیاره. کیفیتش پایین‌تره و ممکنه اعداد اشتباه خونده بشن. اعداد مهم رو خودت چک کن.

فایل خیلی بلندو تیکه کن. اگه متن از ظرفیت مدل بیشتر باشه، یا خطا می‌ده یا وسطشو نادیده می‌گیره. بخش بخش بده و آخرش بگو خلاصه‌های بخشا رو با هم ترکیب کنه.

بگو ساختار اصلی رو حفظ کنه. «خلاصه رو با همون فصل‌بندی متن اصلی بده» خیلی مفیدتر از یه متن یکپارچه‌ست.

یه تکنیک که کم استفاده می‌شه

بعد از گرفتن خلاصه، اینو بپرس:

«چه چیز مهمی توی متن اصلی بود که توی این خلاصه نیاوردی؟»

جواب این سوال معمولاً خیلی روشنگره. گاهی دقیقاً همون چیزیه که دنبالش بودی.

یه سوال مفید دیگه: «توی این متن چیزی هست که با چیزی که معمولاً درباره این موضوع گفته می‌شه فرق داشته باشه؟»

حواست به این باشه

خلاصه، تفسیر داره. مدل تصمیم می‌گیره چی مهمه و چی نه. اگه موضوع حساسه، خودت هم یه نگاه به اصل بنداز.

اعداد و تاریخ رو چک کن. توی خلاصه کردن، جابه‌جا شدن عدد پیش میاد.

نقل قول مستقیم رو باور نکن. اگه مدل جمله‌ای رو داخل گیومه آورد و گفت متن اصلی این رو گفته، حتماً پیداش کن. ممکنه بازنویسی کرده باشه.

برای متن فارسی

فارسی توکن بیشتری از انگلیسی می‌خوره، یعنی یه متن فارسی زودتر از یه متن انگلیسیِ هم‌اندازه به سقف ظرفیت می‌خوره.

برای متن‌های خیلی بلند فارسی، مدلی با پنجره متنی بزرگ‌تر انتخاب کن. Gemini اینجا دست بازتری داره.

یه کاربرد که کمتر بهش فکر می‌شه

خلاصه کردن فقط برای متن بقیه نیست.

نوشته‌های خودتو هم بده: یادداشت‌های جلسه، پیام‌های طولانی، پیش‌نویس گزارش. بگو «اینا رو مرتب کن و به صورت لیست کارها دربیار».

برای جلسه‌ای که یادداشت پراکنده ازش داری، این یکی از سریع‌ترین راه‌های تبدیل شلوغی به چیز قابل استفاده‌ست.

جمع‌بندی

خلاصه خوب گرفتن یه مهارته و کلیدش اینه که بگی دنبال چی می‌گردی.

«خلاصه کن» یعنی «خودت تصمیم بگیر چی مهمه». وقتی خودت بگی چی مهمه، خروجی کاملاً عوض می‌شه.

اگه می‌خوای کلاً بهتر سوال بپرسی، راهنمای پرامپت نویسی رو ببین.